Việc làm
TÌM VIỆC LÀM – PHẦN 1
Jun
KINH NGHIỆM ĐẬU FULL-TIME JOB Ở CẢ 4 CÔNG TY BIG 4 Ở CANADA (từ A đến Z)
Dưới đây sẽ là những kinh nghiệm mà mình ước là được biết sớm hơn để thuận lợi ứng tuyển vào các công ty nói chung và Big 4 nói riêng (cả internship và full-time):
1.Học lực và GPA tốt
– GPA: Đối với các thí sinh chưa tốt nghiệp đại học, 1 trong những công cụ tốt để gây ấn tượng với nhà tuyển dụng (Campus recruitment team) là điểm số, vì nó phần nào phản ánh khả năng làm việc và năng lực theo học CPA (Charter Professional Accountants) sau này của ứng cử viên. Khác với những ngành học khác, kế toán, bác sĩ và luật sư là những công việc đòi hỏi tính chuyên môn cao (professional occupation), vì vậy, kiến thức học trên trường khá quan trọng để sau này đi làm. Cùng với đó, Big4 Canada tài trợ 100% tiền học phí, phí thi và các nguồn tài liệu cho chứng chỉ CPA. Do đó, các công ty cũng muốn bảo đảm là họ tuyển được những sinh viên chất lượng (có năng lực học ổn) để tiết kiệm phí thi lại nữa 
– Thái độ học tập tích cực: Đến lớp thường xuyên, đúng giờ và ngồi bàn trên (tôn sư trọng đạo) thực sự giúp mình dễ dàng tạo thiện cảm với giáo sư và TA, có được participation grade tuyệt đối (easy mark) và luôn luôn theo kịp giáo trình. Đó là 1 trong những tip để giáo sư nhớ mặt mình và chấm điểm dễ hơn cho những môn nặng về viết lách, cảm tính hay hơi mơ hồ (vd: thuyết trình, role playing, luận văn…). Đôi khi nếu may mắn, giáo sư chuyên ngành (accounting prof) sẽ refer (giới thiệu) mình tới nhà tuyển dụng (đảm bảo 100% cơ hội được đi phỏng vấn); hoặc họ sẽ viết cho mình Reference Letter (tạo lợi thế cạnh tranh lớn để xin học bổng và có được internship).
2. Tích cực tham gia các hoạt động ngoại khoá (Extracurricular activities)
– Thứ 1, 1 tin tốt cho những bạn không đam mê học hành lắm hoặc chỉ muốn học vừa đủ để cân bằng/ hưởng thụ cuộc sống là: Các công ty, đặc biệt là Big 4, đánh giá rất cao việc các bạn có tham gia các hoạt động xã hội hay không. Đôi khi điểm số chỉ là 1 phần nhỏ (chỉ là công cụ để thông qua vòng resume thôi), kỹ năng xã hội (như giao tiếp, sự tự tin, khả năng phục vụ khách hàng…) mới là điểm lớn giúp phân biệt các ứng cử viên apply vào Big4 (Đó là lý do vì sao các bạn DHS Việt Nam dù rất giỏi học hành nhưng lại hay bị các bạn Canadian với GPA thấp hơn “vượt mặt” khi đi xin việc, mình ko xét những yếu tố khách quan như phân biệt chủng tộc). Bởi lẽ công việc ở Big4 đòi hỏi nhân viên phải giao tiếp, làm việc nhóm và tiếp xúc với khách hàng rất nhiều. Đây cũng là 1 trong số những khác biệt khi làm kế toán ở doanh nghiệp thường (industry firms) và các công ty kế kiểm (accounting firms) (Mình sẽ chia sẻ cụ thể hơn ở bài viết sau).
– Thứ 2, đối với sinh viên chưa từng bao giờ đi làm như mình, có được internship hay full-time job là điều cực kỳ khó khăn vì hinh ta đều biết rằng nhà tuyển dụng luôn yêu cầu kinh nghiệm làm việc. Vậy thì việc đi tình nguyện (trong trường hoặc hinh trường; VD: mình từng tham gia khai thuế thiện nguyện), tham gia câu lạc bộ (Accounting club), và các cuộc thi trên trường (Case Comp) vừa giúp làm đẹp resume, tăng cơ hội networking, lại vừa giúp mình đa dạng trải nghiệm để tăng khả hin đậu phỏng vấn nha (interview round). Những kỹ hin đạt được từ đây đều là Transferable skills. Mình nói sơ qua thôi, vì quá nhiều người chia sẻ điều này rồi. Tuy nhiên, mọi người lưu ý rằng hãy biết cân bằng việc học với hoạt động ngoại khóa và làm thêm, cái gì quá cũng không tốt. Sức khỏe vẫn là vũ khí quan trọng nhất, phải ưu tiên hàng đầu, để hinh ta đi được đường dài.
3. Tham gia các sự kiện networking, coffee chat, case competitions, và info sessions của các công ty Big 4 (càng nhiều càng tốt):
– Nhiều anh chị khoá trên nói với mình rằng hãy dự thật nhiều sự kiện của các công ty để HR nhớ tên và mặt mình (put your face to the name) để khi họ duyệt resume của mình (vòng 1), họ sẽ auto cho đậu. Tuy nhiên, theo như kinh nghiệm cá nhân mình, tham gia nhiều là tốt, nhưng nếu như bạn hướng nội thì cũng ko phải quá ép mình phải tham gia hết tất cả. Chất lượng hơn số lượng. Chỉ cần vừa đủ để gây ấn tượng (để
4 / 6
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
Đường viền
Các tiêu đề mà bạn thêm vào tài liệu sẽ xuất hiện ở đây.
Bật chế độ hỗ trợ trình đọc màn hình
Để bật chế độ hỗ trợ đọc màn hình, nhấn Ctrl+Alt+Z Để tìm hiểu thêm về các phím tắt, nhấn Ctrl+dấu gạch chéo
Ctrl+M
tránh mất thời gian) và đảm bảo là hồ sơ của mình được lưu trong nội bộ công ty là được (tên mình sẽ luôn được lưu lại sau những event mình tham gia, và thông qua đó, HR đánh giá được rằng bạn có hứng thú hay nghiêm túc muốn làm việc cho công ty ko). Vì vậy, một khi đã đăng ký thì bạn ko nên huỷ sát giờ hoặc vắng mặt vì lý do chuẩn mực đạo đức trong kinh doanh (professional ethics/ business conduct).
– Quan trọng hơn cả, thông qua các event nội bộ của công ty, mình có thể giao lưu, học hỏi, từ đó dễ dàng tìm hiểu và lựa chọn được môi trường, văn hóa và con người của công ty nào phù hợp với bản thân hơn.
4. Hãy mạnh dạn apply tất cả các công ty (cả accounting và industry firms), bất kể công ty mình thích hay không thích, để tích lũy kinh nghiệm ứng tuyển và trau dồi kỹ năng phỏng vấn.
– Điểm đặc biệt ở Big 4 là các công ty này thường sẽ tuyển trước 1 năm, và tuyển 2 lần 1 năm (VD: Họ tuyển vào tháng 5 và tháng 9 năm nay cho start date tháng 1 và tháng 9 sang năm – tùy vào nhu cầu tuyển dụng). Hãy bắt đầu apply cho summer internship hoặc co-op ngay từ khi bạn còn là sinh viên năm 2, năm 3 để vừa có trải nghiệm vừa có thời gian reapply nếu chẳng may thất bại lần 1 (hầu như họ sẽ ko đánh trượt mình quá 3 lần nếu như mình đủ khả năng làm việc đâu). Nếu như các bạn may mắn và trúng tuyển luôn thì tuyệt vời! Bạn sẽ vừa được đi làm hè để tích lũy kinh nghiệm, vừa kiểm được tiền trang trải cuộc sống, vừa có thể ở lại làm việc sau tốt nghiệp (ko lo thất nghiệp hay áp lực xin việc sau tốt nghiệp). Nếu chẳng may bạn fail thì cũng ko sao, HR team chắc chắn sẽ ghi nhớ mình và cho mình thông qua tới vòng phỏng vấn thôi 
5. Chuẩn bị Resume + Cover Letter + Câu hỏi phỏng vấn ngay từ bây giờ!
Đây là bộ 3 quan trọng nhất vì nó giúp bạn nổi bật và lọt vào tầm ngắm của nhà tuyển dụng (1 cách để khéo léo PR cho bản thân). Nếu như các bạn chưa biết cách viết resume + cover letter sao cho thật ấn tượng, chưa biết cách trả lời phỏng vấn sao cho sắc sảo và gãy gọn thì hãy nhờ tới sự trợ giúp của các Career Advisor trên trường (mình trả tiền dịch vụ cho người ta khi đóng học phí mà ^.^). Hãy viết nháp ra /chuẩn bị câu trả lời trước, rồi tới nhờ họ sửa giúp mình sau. Họ rất chuyên nghiệp và luôn cập nhật nhu cầu của nhà tuyển dụng, nên hãy tận dụng triệt để cơ hội này nha.
6. Mình xin chia sẻ sơ qua quy trình tuyển dụng của Big 4 Canada năm 2022-2023:
Đối với EY, PwC và Deloitte:
- Vòng 1: Resume + Video application (Vòng sơ khảo để HR lọc hồ sơ ứng viên, tìm hiểu con người/kỹ năng và đánh giá sự tự tin của mình). Vì vậy, hãy chuẩn bị trước những câu hỏi cơ bản (Introduce about yourself, Why us, Why Accounting, Why CPA, What’s your goal/dream, How can our firm help you to make them come true, What’s your biggest motivations/core values, Why you but not other candidates…), luyện tập mỗi ngày để nó ăn vào máu và trở thành sự tin tin của mình. Mình có thể bịa ra, nhưng nhớ rằng fake thì fake cho trót để biến nó thành thật luôn, vì nếu bị lộ thì sẽ mất điểm vô cùng! (Lý do vì sao Big 4 khuyến khích thí sinh: Be yourself!)
- Vòng 2: Sau khi thông qua vòng 1, các thí sinh sẽ được HR gọi book lịch phỏng vấn vòng 2: Có thể phỏng vấn với 2 Senior managers, hoặc 1 manager + 1 senior accountant, hoặc Partner (sếp cao nhất) (tùy công ty). VD: EY: 1 manager + 1 partner; Deloitte: 2 senior managers/2 partners; PwC: 1 Partner).
Đối với KPMG:
– Vòng 1: Resume application
– Vòng 2: Phỏng vấn online với 2 senior managers
– Vòng 3: phỏng vấn trực tiếp với 1 Partner. Vì Partner là người trực tiếp trả lương cho mình nên hầu hết các công ty sẽ yêu cầu mình nói chuyện với Partner xem mình có hợp vibe họ hay không.
7. Vài tips hay ho mình đúc rút ra trong quá trình ứng tuyển:
Như mình từng chia sẻ, để thành công với vòng Resume application, hãy chăm chỉ học 1 xíu để có GPA ổn, dành thời gian tham gia nhiều sự kiện/hoạt động của công ty hoặc sự kiện có mặt công ty vớ thái độ vui vẻ, hòa đồng, tích cực để gây ấn tượng với HR team.
Để thành công với vòng phỏng vấn, không gì tốt bằng luyện tập và chuẩn bị mỗi ngày để nói 1 cách trôi chảy, tự nhiên và tự tin (Tip: Họ sẽ không biết nếu mình fake 1 cách trôi chảy và tự tin ^.^). Big 4 thường sẽ hỏi Behavioral questions để đánh giá kinh nghiệm, cách xử lý tình huống, tính cách và điều ứng cử viên học được (bài học) sau những trải nghiệm đó. Đây là lúc mình áp dụng những kinh nghiệm mình tích lũy được khi đi tình nguyện, đi networking event và club nếu như các bạn chưa có kinh nghiệm làm việc thực tế. Hãy chuẩn bị vài câu trả lời “standard answer” theo STAR method (Situation-task-action-result) mà có thể áp dụng cho nhiều câu hỏi khác nhau để mình đỡ phải học thuộc nhiều. Tuy nhiên, trong thực tế, hãy biến đổi linh hoạt để trả lời cho đúng trọng tâm nha!
Để có được những câu trả lời “đa năng” (phù hợp cho nhiều câu hỏi), các bạn hãy cố gắng lồng ghép nhiều kỹ năng/điểm mạnh mình có vào 1 câu trả lời (tạo thành 1 nhóm kỹ năng liên quan tới nhau). Ví dụ những nhóm kỹ năng (mềm + cứng) mà Big 4 và các business firm đánh giá cao nhất:
- Communication + Problem-solving + Customer service + Conflict management (People) skill: Khả năng giao tiếp, thuyết phục, xử lý vấn đề, kỹ năng chăm sóc/lắng nghe/làm việc với khách hàng…
- Teamwork + Conflict management skill: kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn…
- Time management + Organization + Stress resolution skill: Khả năng quản lý thời gian, năng lực sắp xếp, tổ chức công việc; kỹ năng giải quyết căng thẳng/áp lực…
- Diligence + Hard-working person + Patience + Caution/ Accuracy + High work ethics: Tỉ mỉ, chăm chỉ, chịu khó, kiên nhẫn, cẩn thận, và đạo đức nghề nghiệp tốt (công việc của 1 kế/kiểm nói chung luôn yêu cầu độ chính xác cao nên rất cần những đức tính đó)
- Entrepreneurial thinking + Innovation + Openness to experience/challenge acceptance: Tư duy khởi nghiệp, đổi mới/sáng tạo, Dám trải nghiệm, dấn thân và thử thách
- Eagerness to learn new things + improve ourselves: Luôn ham học hỏi mong muốn được cải thiện bản thân mỗi ngày (Công việc nào cũng yêu cầu nâng cao năng lực thường xuyên bằng việc tiếp tục học kỹ năng mới)
- Technical skills: Microsoft Office (Excel), Accounting software (Quickbooks, Wave…), Tax software (Ufile, Netfile, Profile…), SAP, …
Lưu ý: Ngoại hình và tác phong rất quan trọng với Big 4, vì thế họ sẽ có ấn tượng tốt nếu như mình ăn mặc lịch sự, phong nhã (mặc vest cho nam và nữ/blazer và váy cho nữ); đầu tóc gọn gàng, sạch sẽ; nữ nên make-up nhẹ nhàng và tự tin, tươi cười trong quá trình phỏng vấn. Tuyệt đối không nên đến muộn hay vào Zoom muộn nếu phỏng vấn online.
Bởi tính chất môi trường làm việc đặc thù ở Big 4, mình có thể dễ hiểu vì sao họ yêu cầu những kỹ năng đó nha. Mà đã là kỹ năng thì hoàn toàn có thể vun bồi/trau dồi. Khác với Big 4 Việt Nam, Big 4 Canada không kiểm tra trình độ thí sinh ở entry-level job bởi họ tin rằng yếu tố CON NGƯỜI nên được đặt lên hàng đầu (tính cách và độ tương hợp), kiến thức chuyên môn có thể training và đào tạo dần sau này!
Cuối cùng, mình muốn nhắn nhủ rằng mình viết bài này ko phải vì mục đích khoe khoang (vì thực ra vào Big4 khi còn là sinh viên (undergraduate students) không quá khó và cũng có rất nhiều bạn DHS Việt mình được rồi). Mình chỉ muốn chia sẻ 1 vài tips dựa trên kinh nghiệm cá nhân mình để các em và các bạn có thể tham khảo. Thành công luôn dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm nỗ lực, kỹ năng, sự chuẩn bị, và đặc biệt là may mắn (duyên số) nữa nha!
Tóm lại, trong được có mất và mọi sự vô thường, nên mình biết rằng đây sẽ chỉ là khởi đầu cho sự vất vả ở Big 4 thôi. Nhưng mình hiểu những lợi ích và giá trị mình sẽ học được ở đây nên mình chấp nhận.
Hi vọng bài viết này hữu ích với mọi người! Anh/chị/bạn có thêm kinh nghiệm hay ho gì nữa thì hãy comment để chia sẻ thêm cho các hậu bối với ạ.
All the best luck to you
